10 sierpnia 1889 roku w majątku Kośmin na Lubelszczyźnie przyszła na świat Zofia Kossak-Szczucka, jedna z najwybitniejszych polskich pisarek XX wieku. Jej życie było nierozerwalnie związane z burzliwymi wydarzeniami historii Polski – a twórczość, działalność społeczna i odwaga w obliczu zła sprawiły, że do dziś pozostaje symbolem niezłomności i wierności wartościom.
Zofia Kossak-Szczucka wychowała się w rodzinie o głębokich tradycjach artystycznych i patriotycznych. Była wnuczką malarza Juliusza Kossaka, bratanicą Wojciecha Kossaka, kuzynką Magdaleny Samozwaniec i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Od najmłodszych lat chłonęła zarówno atmosferę twórczą, jak i świadomość historyczną, co później stało się fundamentem jej literackich dzieł.
Jej debiut literacki przypadł na okres międzywojenny, kiedy to zdobyła rozgłos dzięki powieściom historycznym, takim jak Krzyżowcy (nagrodzeni Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury), Bez oręża czy Legnickie pole. W swoich książkach potrafiła ożywiać odległe epoki, kreśląc barwne obrazy średniowiecza i czasów wielkich przemian.
Jednak jej życie nie ograniczało się do pisarstwa. Wybuch II wojny światowej stał się momentem próby, w którym Zofia Kossak-Szczucka stanęła w obronie ludzkiej godności. Współtworzyła Front Odrodzenia Polski, katolicką organizację konspiracyjną, a w 1942 roku była współzałożycielką Rady Pomocy Żydom „Żegota” – unikalnej w okupowanej Europie instytucji ratującej Żydów od zagłady.
W sierpniu 1942 roku opublikowała słynny Protest! – odezwę, w której potępiała eksterminację ludności żydowskiej, wzywając Polaków do sprzeciwu wobec zbrodni:
„Milczenie w obliczu zła jest współudziałem w zbrodni. Nie wolno być biernym.”
Za swoją działalność konspiracyjną została aresztowana przez Gestapo i uwięziona na Pawiaku, a następnie w obozie koncentracyjnym Auschwitz, skąd udało się ją uwolnić dzięki staraniom podziemia.
Po wojnie przez pewien czas mieszkała na emigracji w Anglii, jednak w 1957 roku powróciła do Polski. Kontynuowała twórczość literacką, wydając m.in. Błogosławioną winę, Rok polski i Dziedzictwo. Jej proza, przesycona wartościami chrześcijańskimi, poczuciem sprawiedliwości i umiłowaniem polskiej historii, do dziś porusza kolejne pokolenia czytelników.
Zofia Kossak-Szczucka zmarła 9 kwietnia 1968 roku w Bielsku-Białej, pozostawiając po sobie bogaty dorobek literacki i przykład życia zgodnego z zasadami, których broniła – nawet w obliczu śmiertelnego zagrożenia. Pośmiertnie została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata przez izraelski Instytut Yad Vashem.
W rocznicę jej urodzin warto przypomnieć, że historia Zofii Kossak-Szczuckiej to nie tylko dzieje pisarki, lecz także opowieść o człowieku, który w najciemniejszych czasach potrafił jasno powiedzieć „nie” złu. Jej przesłanie wciąż jest aktualne – w literaturze, w pamięci historycznej i w codziennym wyborze dobra.
/oia/
Foto: Youtube.com/zrzut z ekranu
Tekst powstał w ramach aktywności Podlaskiego Klubu Patriotycznego.
Powstanie Podlaskiego Klubu Patriotycznego było możliwe dzięki dofinansowaniu ze środków Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Paderewskiego w ramach Funduszu Patriotycznego – edycja Niepodległość po polsku. Lokal znajduje się w Białymstoku przy ul. Jurowieckiej 30A/2.
